İhbar tazminatı, iş sözleşmesini önceden haber vermeden sona erdiren tarafın karşı tarafa ödediği tazminattır. Bildirim süresi çalışanın kıdemine göre 2 ile 8 hafta arasında değişir. Bu rehberde ihbar sürelerini, tazminatın nasıl hesaplandığını ve iş arama iznini anlatıyoruz.
İhbar süresi nedir?
İhbar süresi, belirsiz süreli bir iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen tarafın karşı tarafa önceden bildirim yapması gereken süredir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesinde düzenlenir. Bu kural hem işveren hem çalışan için geçerlidir: İstifa eden çalışan da ihbar süresine uymak zorundadır.
Kıdeme göre ihbar süreleri
| Çalışma süresi | İhbar süresi | Tazminat gün sayısı |
|---|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta | 14 gün |
| 6 ay – 1,5 yıl | 4 hafta | 28 gün |
| 1,5 yıl – 3 yıl | 6 hafta | 42 gün |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta | 56 gün |
Bu süreler asgari sürelerdir. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir, ancak azaltılamaz.
İhbar tazminatı ne zaman ödenir?
İşveren ihbar süresine uymadan çalışanı işten çıkarırsa, bu sürenin ücretini ihbar tazminatı olarak öder. İşveren isterse ihbar süresinin ücretini peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen sona erdirebilir.
Aynı kural çalışan için de geçerlidir. Haklı bir neden olmadan ihbar süresine uymadan işi bırakan çalışan, işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir. İşveren bu tutarı çoğu zaman çalışanın son alacaklarından mahsup eder.
İhbar tazminatı ödenmeyen durumlar:
- Taraflardan birinin haklı nedenle (İş Kanunu 24 ve 25. maddeler) sözleşmeyi derhal feshetmesi
- Belirli süreli iş sözleşmesinin süresinin dolmasıyla kendiliğinden sona ermesi
- İhbar süresine uyularak yapılan fesihler
İş arama izni
İhbar süresi boyunca işveren, çalışana yeni iş araması için günde en az 2 saat ücretli izin vermek zorundadır. Çalışan isterse bu izinleri birleştirerek toplu kullanabilir, ancak bunu ayrılmadan önceki günlere denk getirmesi gerekir. İzin verilmezse ya da izin sırasında çalıştırılırsa, işveren bu saatlerin ücretini yüzde 100 fazlasıyla öder.
İhbar tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatında olduğu gibi hesaplamada giydirilmiş brüt ücret kullanılır. İhbar tazminatında tavan uygulanmaz.
- Giydirilmiş brüt aylık ücreti 30’a bölerek günlük ücreti bulun.
- Kıdeme göre ihbar gün sayısını tablodan belirleyin.
- Günlük ücreti gün sayısıyla çarpın.
Formül: İhbar tazminatı = (Giydirilmiş brüt ücret / 30) × İhbar gün sayısı
Örnek hesaplama
Can Bey’in giydirilmiş brüt ücreti 60.000 TL ve 4 yıldır aynı işyerinde çalışıyor. İşveren, ihbar süresi tanımadan iş sözleşmesini feshetti.
- Günlük brüt ücret: 60.000 / 30 = 2.000 TL
- İhbar süresi: 3 yıldan fazla olduğu için 56 gün
- Brüt ihbar tazminatı: 2.000 × 56 = 112.000,00 TL
- Gelir vergisi (örneğin yüzde 20 dilimindeyse): 22.400,00 TL
- Damga vergisi (binde 7,59): 850,08 TL
- Net ihbar tazminatı: 88.749,92 TL
Gelir vergisi oranı, çalışanın o yılki kümülatif vergi matrahına göre değişir. Bu nedenle net tutar kişiden kişiye farklı olabilir.
İhbar tazminatından hangi kesintiler yapılır?
Kıdem tazminatının aksine ihbar tazminatı gelir vergisine tabidir. Gelir vergisi ve binde 7,59 damga vergisi kesilir. SGK primi kesilmez.
Kıdem ve ihbar tazminatı farkı
| Kıdem tazminatı | İhbar tazminatı | |
|---|---|---|
| Neden ödenir? | Çalışılan süre için | Bildirim yapılmadan fesih için |
| Asgari çalışma süresi | 1 yıl | Yok |
| Tavan | Var (73.729,84 TL) | Yok |
| Gelir vergisi | Yok (tavana kadar) | Var |
| Damga vergisi | Var | Var |
| SGK primi | Yok | Yok |
| Çalışan öder mi? | Hayır | Evet, ihbarsız istifada |
Kıdem tazminatının detaylı hesaplaması için kıdem tazminatı rehberimize bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
İstifa eden ihbar tazminatı alır mı?
Hayır. Aksine, ihbar süresine uymadan istifa eden çalışan işverene ihbar tazminatı ödemekle yükümlü olabilir.
Deneme süresinde ihbar süresi var mı?
Hayır. Deneme süresi içinde taraflar sözleşmeyi bildirim süresine gerek olmadan ve tazminatsız sona erdirebilir.
İhbar süresinde çalışmaya devam etmek zorunlu mu?
Evet. İşveren ücreti peşin ödemediyse çalışan ihbar süresi boyunca normal şekilde çalışmaya devam eder ve ücretini alır.
İhbar süresi içinde yıllık izin kullanılabilir mi?
Hayır. Yıllık izin süresi ihbar süresinin içine sayılamaz.
İhbar tazminatı için zamanaşımı ne kadar?
İhbar tazminatı alacağı için dava açma süresi 5 yıldır.
İşten çıkış sürecini doğru yönetin
İhbar süresinin yanlış hesaplanması ya da iş arama izninin verilmemesi, işverenler için beklenmedik tazminat ve dava riski doğurur. Partnerra HR bordro ve dış kaynak hizmetleriyle ihbar, kıdem ve tüm işten çıkış hesaplamalarınızı mevzuata uygun şekilde yürütüyoruz. Süreçlerinizi birlikte planlamak için bizimle iletişime geçin.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Kişisel durumunuz için bir hukuk ya da mali müşavirlik uzmanına danışmanızı öneririz.